ได้คำถามนี้มาจากคุณไอ้แป้นผู้โด่งดังใน exteen อ่านทีแรก งงไปเลยว่า การเม้นท์ตอบ ไม่เม้นท์ตอบ มันเป็นกิเลสด้วยหรือ เลยให้แนวทางไปคิดกันเอาเองว่า มันเป็นกิเลสหรือเปล่า กิเลส แปลว่า ความเศร้าหมองของจิต ซึ่งคนทั่วไป คงมองว่า ไม่ใช่กิเลส เช่นเดียวกับที่ข้าพเจ้ารู้สึกทีแรก แต่ครั้นคิดไปคิดมา เอ๊อะ...ถ้าจิตผ่องใส เขาคงไม่เก็บมาถามข้าพเจ้าหรอก นี่แสดงว่า จิตเขาหมองไปติ๊ดหนึ่งสิ เขาถึงค้างคาใจ เอามาถามข้าพเจ้า

ถ้าจิตหมองแล้วไซร้ มันก็ย่อมเป็นกิเลสซี ข้าพเจ้าก็ไปนึกทบทวน อ๊ะ...ความโลภ คงไม่ใช่แน่ ความโกรธ ก็คงไม่ใช่อีก แน่นอนเลยมันเหลืออยู่ตัวเดียว โมหะ-ความหลงแน่ ๆ

ทีนี้มันหลงกันอย่างไรล่ะ ความหลง คือ เห็นผิดจากทำนองคลองธรรม แต่ลึกลงไปแล้ว คือ เห็นค้านกับไตรลักษณ์ ละเอียดลงไปอีก ก็เห็นผิดไปจากอริยสัจ ๔

ข้าพเจ้าคงจะไม่ลงไปถึงอริยสัจ มันจะเว่อร์เกินไป แค่ตอบเม้นท์ ไม่ตอบเม้นท์ แค่เนี้ยะ ไล่ไปถึงอริยสัจ เชียว (แต่ความจริงก็ไล่ไปให้ถึงได้นะ)

พิเคราะห์ดูเหตุแห่งทุกข์นั้น น่าจะ